Beth mae'r AIsteddfod yn ei gyfrannu?
Yn ein hadolygiad o'r deunydd cyhoeddus yn haf 2026, ni ddaethom o hyd i feincnod Cymraeg gan y labordai mawr — OpenAI, Anthropic, Meta, xAI, Moonshot, Zhipu na DeepSeek. Tua 10–15 o ieithoedd a gynhwysir fel arfer yn eu tablau amlieithog, ac nid yw'r Gymraeg yn eu plith. Mae gwaith gwerthuso gwerthfawr eisoes yn cael ei wneud yn UCL a phrifysgolion Bangor a Chaerdydd. Mae'r AIsteddfod yn ceisio ychwanegu at y gwaith hwnnw drwy gynnal sgorfwrdd agored, cyhoeddi dulliau gwerthuso tryloyw, a gofyn yn rheolaidd — beth y gall peiriant ei greu yn Gymraeg?
Newyddion
Y datblygiadau diweddaraf ym maes AI a'r Gymraeg: modelau, ymchwil, polisi a phrosiectau newydd.
Gwerthusiadau
Tri model ar hugain wedi'u gwerthuso — gan gynnwys DeepSeek V4.1 Flash — o'r modelau blaenllaw i fodelau Cymraeg Bangor a Techiaith.
Iaith a chyfieithu
Ansawdd Cymraeg y peiriannau: adroddiad y Coleg Cymraeg, offer cyfieithu a chyngor ar roi cyfarwyddiadau gwell.
Llais
Rhowch gynnig ar destun-i-leferydd ac adnabod lleferydd Cymraeg, a gweld sut byddwn yn mesur ansawdd llais.
Ymchwil Bangor AI
Ymchwil Bangor AI: gwiriwr cynghanedd, arbrofion i wella modelau drwy adborth ar GPUau CUDA, a mireinio Jupiter‑N ar glwstwr o gyfrifiaduron DGX Spark.
Adnoddau
Corpora, setiau profion, modelau a phapurau Cymraeg — wedi'u casglu mewn un lle, gyda dolenni uniongyrchol.
Ymchwil Bangor AI
Gwella AI Cymraeg drwy ymchwil agored
Mae ymchwil Bangor AI yn profi dull awtomatig o wella modelau, gan ddefnyddio canlyniadau pob arbrawf i gynllunio'r nesaf: mae model yn creu Cymraeg, mae setiau prawf a gwiryddion yn asesu'r allbwn, mae'r dystiolaeth yn llywio'r arbrawf neu'r cam hyfforddi nesaf, ac yna mae'r cylch yn ailddechrau. Mae'r dull hwn yn debyg i'r syniad o «archwilio parhaus» yn Discovery Loop — awtomeiddio'r cylch o gynnig, gweithredu, mesur a dysgu er mwyn profi rhagor o syniadau. Rydym yn ymchwilio i weld a yw ansawdd y data, y profion, y gwiryddion a'r adborth yr un mor bwysig â dewis y model, yn enwedig wrth i fodelau pwysau agored wella. Gallai seilwaith agored yng Nghymru helpu ymchwilwyr a chymunedau i redeg, archwilio a gwella AI Cymraeg ar eu telerau eu hunain, a chyfrannu'r hyn a ddysgir at yr ymchwil ehangach.
Cipolwg ar y sgorfwrdd
Yn y brif sampl o CymraegBench v0.1, mae'r ugain model uchaf wedi cynhyrchu 40,132 o ymatebion mewn 19 o setiau profion Cymraeg, ac mae pob gwall seilwaith wedi’i ddatrys.
| Safle | Model | Sgôr gyffredinol | Rhesymu Cymraeg | Cymraeg ymarferol |
|---|---|---|---|---|
| 1 | GPT-6 Astra | 90.13 | 89.49 | 90.78 |
| 2 | GPT-6.1 Sol | 89.05 | 88.11 | 90.00 |
| 3 | Claude Opus 5.5 | 87.55 | 89.55 | 85.56 |
| 4 | Gemini 4 Argon | 87.41 | 90.15 | 84.67 |
Mae print trwm yn nodi'r sgôr uchaf ym mhob colofn; mae pob model sy'n gyfartal ar y brig mewn print trwm.
Sgoriodd GPT-6 Astra 90.13, 1.08 pwynt o flaen GPT-6.1 Sol ar 89.05. Mae Opus 5.5 ar frig Archwiliad Iaith CCC â chymedr o 96.76; cafodd GPT-6.1 Sol 84.20 yno. Gweld y sgorfwrdd, y dull a'r canlyniadau agored →
Cynghanedd: ffurf ac ystyr
Mae prawf arbenigol Bangor AI (40 o destunau cudd, pum cynnig ar bob un, heb ail gyfle) yn dangos her wahanol:
| Model | Ffurf: llinellau dilys, 7 sillaf | Ystyr: dilys, addas a newydd | Beth mae'n ei ddangos |
|---|---|---|---|
| GPT-5.6 Sol (High/Flex) | 23.0% | 16.0% | Wedi'i ail-sgorio; wedi cynhyrchu 42.5% o'r llinellau y gofynnwyd amdanynt |
| Claude Opus 4.8 (model blaenllaw) | 20.0%† | 13.5%† | Canlyniad blaenorol; angen ail-sgorio |
| Ein model 9B wedi'i fireinio (DPO r3) | 65.0%† | 1.0%† | Canlyniad blaenorol; angen ail-sgorio |
Dychwelodd Sol 85 o'r 200 o linellau y gofynnwyd amdanynt; cafodd y gweddill sero yn y ddwy ganran. Mae ei ganlyniad wedi'i ail-sgorio gyda'r gwiriwr wedi’i gywiro. † Cyfrifwyd rhesi Opus a'r model 9B gyda fersiwn gynharach o'r gwiriwr, felly ni ddylid trin y gwahaniaethau bach rhyngddynt fel sail i osod y modelau mewn trefn derfynol nes ail-sgorio'r allbynnau crai.
Pedair enghraifft o allbwn Sol
«Distaw'r lli, dyst yw'r lleuad» — croes · «Marchnad y dre: lle i'r llu» — sain · «Ar draeth, heb don, mae'n llonydd» — llusg · «Trwm yw llaw y distawrwydd» — llusg.
Mae'r pedair yn llinellau saith sillaf sydd wedi pasio'r gwiriwr wedi’i gywiro. Cafodd y llinell gyntaf sgôr perthnasedd 1; cafodd y tair arall 2. Yn y prawf High/Flex llawn, pasiodd 46 o'r 200 o linellau'r prawf ffurf (23.0%), ac roedd 32 hefyd yn lân ac yn addas i'r thema (16.0%). Gweld y themâu a'r cyd-destun →
Diweddaraf o'r newyddion
Y tu ôl i'r sgôr: pum model newydd, pum proffil gwahanol
Mae pum rhediad CymraegBench newydd yn dangos nad yw sgôr gyffredinol uchel ar ei phen ei hun yn gwarantu cysondeb, dilyn cyfarwyddiadau na niwtraliaeth.
Atalnodi Cymraeg ar y ddyfais: model agored, prawf penodol
Mae dau fodel agored newydd yn adfer atalnodi Cymraeg yn lleol; mae ymchwil newydd yn dangos sut i brofi tocynnu, newid iaith a defnydd ar ddyfais.
O Kolibri i Gymru: faint fyddai model AI sofran i'r Gymraeg yn ei gostio?
Byddai model Cymraeg o faint Kolibri yn costio tua £2.5m–£3.5m mewn cyfrifiadura; byddai rhaglen sofran ymarferol, gyda data, pobl, profion a defnyddio'r model, yn nes at £10m.
O egwyddor i brawf: adeiladu'r Gymraeg i mewn i AI
Mae pecyn UNESCO a phrawf newydd o allu gramadegol modelau yn dangos pam mae angen adeiladu'r Gymraeg i mewn o'r dechrau a phrofi pob pwynt gwirio.
Pedwar model newydd, un wers: mae'r manylion yn bwysicach na'r safle
Mae Opus 5.5 yn ail ar CymraegBench, ond mae pedwar gwerthusiad newydd yn dangos pam mae'r proffil y tu ôl i'r sgôr yn bwysicach na'r safle.