Iaith a chyfieithu
Nid «a all y peiriant siarad Cymraeg?» yw'r cwestiwn bellach, ond «pa fath o Gymraeg?»
Gall bron pob model iaith mawr gynhyrchu testun Cymraeg erbyn hyn. Ond fel y dangosodd adroddiad y Coleg Cymraeg Cenedlaethol ym Mehefin 2026, mae'r canlyniad yn aml yn swnio fel cyfieithiad yn hytrach na Chymraeg naturiol. Gall yr iaith ymddangos yn ramadegol dderbyniol ar yr olwg gyntaf, ond mae dylanwad cystrawen y Saesneg yn amlwg mewn ymadroddion fel «Lleihad yn ganrannol o siaradwyr» a «gwneud mynydd allan o molehill», mewn pwyslais diangen, ac mewn benthyciadau lle mae gair Cymraeg eisoes ar gael.
Dyna pam mae angen ystyried ansawdd iaith ar wahân i allu cyffredinol. Gall model sgorio'n uchel mewn profion dealltwriaeth ond dal i fethu'r hyn sy'n gwneud iaith yn fyw: priod-ddull, naws a rhythm naturiol. Yn yr adran hon, rydym yn olrhain yr ymchwil a'r offer, ac yn rhannu dulliau ymarferol o gael Cymraeg gwell gan y modelau sydd ar gael heddiw.
Adroddiad y Coleg Cymraeg
Dadansoddiad llawn o astudiaeth PCYDDS a'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol — yr archwiliad manylaf hyd yma o Gymraeg ChatGPT, Copilot, Gemini, Claude a Perplexity.
Offer a thechnoleg iaith
O fethiannau Google Translate gyda phriod-ddull i lwyddiant y Trawsgrifiwr: arolwg o'r dechnoleg cyfieithu a thrawsgrifio Cymraeg sydd ar gael heddiw.
Sut i roi cyfarwyddiadau yn Gymraeg
Canllaw ymarferol ar sail yr ymchwil: effaith iaith y rhyngwyneb, effaith iaith y cyfarwyddyd, ac un frawddeg fer sy'n gwella'r canlyniad.
Geirfa deallusrwydd artiffisial
Geirfa'r maes — o «rithwelediad» i «Fodel Iaith Mawr» — yn dilyn y termau yn adroddiad y Coleg Cymraeg, ynghyd â thermau'r AIsteddfod.
Y perygl o hyfforddi modelau ar allbwn ei gilydd
Mae un rhybudd yn codi dro ar ôl tro yn yr ymchwil: mae'r corpora Cymraeg a gasglwyd o'r we eisoes yn cynnwys llawer o gyfieithiadau peirianyddol, ac wrth i ragor o gynnwys AI o ansawdd isel lifo i'r we, gall modelau ddechrau dysgu o allbwn modelau eraill. Mae'r perygl yn fwy i iaith leiafrifol, gan fod llai o ddata dilys ar gael i wrthbwyso'r cynnwys hwnnw. Gallai pob cenhedlaeth newydd o fodelau felly ddysgu Cymraeg sy'n swnio'n fwyfwy peirianyddol. Dyna un rheswm pam mae'r AIsteddfod yn gofyn am dryloywder ynghylch data a harnais pob cystadleuydd, ac yn cadw'r deunydd gwirio a luniwyd gan bobl ar wahân i'r cynnwys a gynhyrchir gan fodelau.