Crynodeb AI Llywodraeth Cymru: trawsgrifio dwyieithog a mwy o ddata Cymraeg

Mae crynodeb technoleg Gymraeg a deallusrwydd artiffisial 2025–26 yn amlinellu partneriaethau newydd a buddsoddiad parhaus mewn seilwaith Cymraeg.

Pedwar person yn rhannu syniadau mewn stiwdio newyddion liwgar

Cyhoeddwyd y crynodeb llawn heddiw fel rhan o raglen dechnoleg Cymraeg 2050. Y prif bwyntiau:

Partneriaeth â Microsoft

Mae'r crynodeb yn disgrifio cydweithio â Microsoft. Bellach gall Microsoft Teams drawsgrifio Cymraeg a Saesneg ar yr un pryd — gallu y mae Llywodraeth Cymru yn ei ddisgrifio fel y cyntaf o'i fath ar gyfer unrhyw bâr o ieithoedd — a gall defnyddwyr roi cyfarwyddiadau Cymraeg i Copilot. Mae lleisiau synthetig Geraint a Gwyneth, a ddatblygwyd ar y cyd â'r RNIB, hefyd ar gael am ddim drwy dechnoleg gynorthwyol Windows.

Nododd adroddiad diweddar y Coleg Cymraeg Cenedlaethol hefyd fod gan y Llywodraeth bartneriaeth ag OpenAI i rannu data. Mae hyn yn awgrymu bod y flaenoriaeth a bennwyd ym mis Ionawr 2025 — gwella AI Cymraeg drwy rannu data — bellach yn cael ei rhoi ar waith gyda mwy nag un o'r prif labordai.

Grantiau sy'n adeiladu'r seilwaith

Iriaith (Prifysgol Bangor, wedi'i adnewyddu ar gyfer 2026–27): mae tua 500,000 o barau brawddegau Cymraeg–Saesneg wedi'u casglu, ac mae'r gwaith yn cynnwys cyfieithu peirianyddol, modelau iaith mawr, y Trawsgrifiwr, technoleg testun-i-leferydd a'r cynorthwyydd digidol Macsen.
Mapio Cymru (Data Orchard): dros 30,000 o enwau lleoedd Cymraeg yn OpenStreetMap.
Wici-Fflics (Llyfrgell Genedlaethol Cymru): dros 1,000 o erthyglau Wicipedia newydd.
Dadansoddwr CEFR (Caerdydd): teclyn i asesu lefel iaith deunyddiau dysgu — a esgorodd eisoes ar set ddata welsh-cefr a dau fodel dosbarthu agored.

Y Comisiynydd: «nid esgus yw'r dechnoleg»

Mae'r gwaith hwn yn digwydd o fewn y fframwaith rheoleiddio a bennwyd yn natganiad polisi Comisiynydd y Gymraeg ar AI ym mis Gorffennaf 2025. Mae'r datganiad yn nodi pedair egwyddor: tegwch ieithyddol; cywirdeb a naturioldeb; diogelwch data a phreifatrwydd; a chydymffurfiaeth barhaus â safonau'r Gymraeg. Mae hefyd yn pwysleisio nad yw defnyddio'r technolegau hyn yn esgus dros beidio â chydymffurfio â dyletswyddau'r Gymraeg.

Beth mae hyn yn ei olygu?

O'i gymharu â'r diffyg data Cymraeg gan labordai rhyngwladol, mae strategaeth Cymru'n glir: mae presenoldeb y Gymraeg ym maes AI yn dibynnu ar ddata o ansawdd da, partneriaethau pendant a gwaith ymchwil hirdymor. Mae'r prosiectau hyn yn adeiladu'r sylfaen yn hytrach nag aros i'r farchnad ehangach wneud hynny.

Ffynonellau: crynodeb 2025–26 Llywodraeth Cymru (Cymraeg a Saesneg); datganiad polisi Comisiynydd y Gymraeg (22 Gorffennaf 2025); adroddiad PCYDDS/Coleg Cymraeg Cenedlaethol 2026.