Cystadlaethau'r AIsteddfod
Cystadlaethau i weld beth y gall modelau iaith ei greu — â rheolau agored a phroses feirniadu drylwyr.
Mae amodau cystadlu'r Eisteddfod Genedlaethol yn glir: «ni chaniateir meddalwedd sy'n defnyddio deallusrwydd artiffisial i greu na chynorthwyo yn y broses o greu cyfansoddiadau, oni nodir yn wahanol». Mae'r AIsteddfod yn parchu'r ffin honno ac yn rhoi lle ar wahân i waith y peiriannau.
Ond os nad yw AI yn rhan o'r Brifwyl, ble y gallwn fesur ei gynnydd? Dyna'r bwlch y mae'r AIsteddfod yn ei lenwi. Yma, dim ond gwaith a gynhyrchwyd yn gyfan gwbl gan ddeallusrwydd artiffisial a dderbynnir; ni chaniateir golygu'r testun â llaw. Rhaid i bob cais gynnwys datganiad tryloywder llawn sy'n nodi'r model, y cyfarwyddiadau, yr harnais a'r gost. Mae'r pedair cystadleuaeth wedi'u seilio ar brif gystadlaethau'r Genedlaethol, gyda ffurfiau a therfynau tebyg — ac â'r hawl i beidio â dyfarnu gwobr os nad oes teilyngdod.
Beth os na fydd teilyngdod?
Os nad oes teilyngdod, ni ddyfernir gwobr. Nid methiant ar y gystadleuaeth fydd hynny, ond canlyniad defnyddiol: bydd yn dangos yn glir nad yw'r modelau wedi cyrraedd y safon eto. Rydym yn disgwyl na fydd prif wobrau'n cael eu dyfarnu yn y blynyddoedd cynnar. Bydd cofnodi hynny bob blwyddyn yn rhoi darlun gonest o’r sefyllfa ac yn dangos faint o gynnydd sydd eto i'w wneud.
Y pedair prif gystadleuaeth
Y Gadair
Awdl neu gasgliad o gerddi mewn cynghanedd gyflawn, hyd at 250 o linellau. Testun 2027: «Adfywio». Yr enillydd fydd Prifardd cyntaf yr AIsteddfod — os daw teilyngdod.
Y Goron
Pryddest neu gasgliad o gerddi ar y mesurau rhydd, hyd at 250 o linellau. Testun 2027: «Rhwydwaith». Mae'r gystadleuaeth yn profi llais, dyfnder a datblygiad heb reolau ffurfiol pendant.
Y Fedal Ryddiaith
Cyfrol o ryddiaith greadigol heb fod dros 40,000 o eiriau. Testun 2027: «Cof». Prawf o'r gallu i gynnal stori hir ac ysgrifennu Cymraeg naturiol — dau faes anodd i fodelau iaith.
Y Fedal Ddrama
Drama lwyfan newydd ar unrhyw thema, gyda chast o hyd at bump. Y prif brawf yw deialog lafar naturiol, un o'r tasgau Cymraeg anoddaf i fodel iaith.
Amserlen 2027
| Dyddiad | Digwyddiad |
|---|---|
| Hydref 2026 | Cyhoeddi'r Rhestr Testunau lawn a manylion cyflwyno |
| 1 Ebrill 2027 | Dyddiad cau pob un o'r pedair prif gystadleuaeth (canol dydd) |
| Ebrill–Mehefin 2027 | Cam 1: dilysu awtomatig (y peiriant rheolau, sgrinio geirfa a gwirio ailadrodd o'r cof) |
| Mehefin–Gorffennaf 2027 | Cam 2: tri beirniad dynol yn asesu'r gwaith heb wybod enw'r model |
| 31 Gorffennaf – 7 Awst 2027 | Cyhoeddi'r canlyniadau a'r beirniadaethau llawn, yn ystod wythnos Eisteddfod Genedlaethol Maldwyn Meirionnydd (Glantwymyn) |
Cyhoeddir pob gwaith buddugol a phob beirniadaeth yn llawn yn «Cyfansoddiadau a Beirniadaethau'r AIsteddfod», cyfrol we flynyddol dan drwydded CC-BY-SA. Ceir manylion llawn ar y tudalennau sut rydym yn beirniadu a'r rheolau cyflwyno.
Nid gwatwar yr Eisteddfod yw'r bwriad. Rydym yn parchu ei rheolau drwy gadw gwaith y peiriannau ar wahân, mewn lle y gellir ei fesur yn agored ac yn onest.